Jacques-François Dicquemare

Geboren te Le Havre, Seine-Maritime, Normandië. Jacques-François Dicquemare was een Franse natuurkundige, astronoom, natuuronderzoeker en illustrator. Jacques-François, was de zoon van Madeleine Lecerf en kapitein Jacques-Denis Dicquemare, was pas vier jaar oud toen hij zijn vader verloor. Hij trad op 21-jarige leeftijd in het kerkelijk ambt, maar werd nooit priester. Hij bleef zijn hele leven een eenvoudige geestelijke en droeg altijd een soutane, wat hem universeel bekend maakte onder de naam "Abbé Dicquemare".

Nadat hij de theologie had opgegeven om zich aan de studie van de wetenschap te wijden, bracht deze voorliefde voor wetenschap en kunst hem ertoe in 1753 naar Parijs te gaan, waar hij in 1758 terugkeerde om filosofie te studeren en de natuurkundecursussen van Abbé Nollet te volgen. Terug in Le Havre richtte hij in 1761, op verzoek van enkele vrienden, een leerstoel voor experimentele natuurkunde en natuurhistorie op, zonder veel succes. Na een nieuwe poging in 1769 om zijn cursussen te hervatten, die slechts door zeven of acht toehoorders werden bijgewoond, zag hij het geringe succes van zijn inspanningen, gaf hij het zaaien op een ondankbaar land op en wijdde hij zich volledig aan de beschouwing van de natuur.

Ontmoedigd wijdde hij zich vervolgens volledig aan de beschouwing van de natuur. Wonend aan de zee, bracht hij elke dag uren door met het observeren van zeedieren om hun gewoonten en manier van leven te bestuderen. Zijn voorkeur ging uit naar de klasse van weekdieren. De studie van ongewervelde zeedieren was in feite zijn grootste passie. Niet tevreden met het houden van een menagerie van deze bijzondere wezens thuis, bracht hij uren door met het observeren ervan, hetzij in een aquarium of ter plaatse, tijdens onderwaterduiken, met name zoöfyten, infusoria en weekdieren.

We zijn hem veel ontdekkingen verschuldigd over zeenetels, zeeanemonen, kwallen, octopussen, zeeslakken, paalwormen, mosselen, oesters enzovoort. Om zijn ontdekkingen bekend te maken, publiceerde hij tussen 1772 en 1789 bijna zeventig wetenschappelijke artikelen in het ''Journal de physique'' van Abbé Rozier. Zijn onderzoek naar zeeanemonen trok in het bijzonder de aandacht van de grootste wetenschappers van die tijd. Lodewijk XVI gaf te kennen de kosten te willen dragen van het drukken van de tekst en het graveren van de platen waaruit Dicquemare's Portfolio bestond. Hij had op24 september 1786, 15.000 pond voor het drukken van deze Portfolio, maar de omstandigheden lieten de volledige uitvoering van deze gunstige maatregel niet toe en er werden slechts 32 van de gegraveerde platen gedrukt.

15 december 1770, werd hij benoemd tot directeur van fonteinen, architect en decorateur van de stad Le Havre. Na 1770 werkte hij mee aan de uitgave van ''Neptune Oriental'' door zijn landgenoot Mannevillette, aan wie hij drie nautische kaarten leverde. Hij cultiveerde ook tekenen en schilderen. Tot 1881 waren er nog vijf grote olieverfschilderijen te zien in de kapel van het Algemeen Ziekenhuis van Le Havre, opmerkelijk vanwege de zuiverheid van de tekening. Hij illustreerde zijn verschillende werken ook zelf.

Ook geïnteresseerd in astronomie en geografie, vond hij een "cosmoplane" uit, een soort afgeplatte bol geplaatst op twee mobiele concentrische schijven, om de problemen van de nautische astronomie op te lossen, en publiceerde hij in 1771 de ''Knowledge of Astronomy Made Easy for Everyone''. Hij vond ook een instrument uit dat in staat was de duur van 30 seconden te meten en, door middel van de log, de exacte meting van de snelheid van een schip te geven, maar de Academie van Rouen vond dat het een opvallende gelijkenis had met de reeds bestaande machine van Abbé Nollet.

In 1779 kreeg hij bezoek van dokter Mesmer, auteur van de valse wetenschap van het dierlijk magnetisme. Hij was bijzonder geïnteresseerd in de verschillende projecten ter verbetering van de haven van Le Havre en schreef tussen 1780 en 1784 verschillende brieven en memoires over de verbetering van de haven van Le Havre. Maarschalk de Castries , staatssecretaris van de Marine, gaf hem een onderhoud over dit onderwerp en koning Lodewijk XVI ontving hem zelfs in juli 1786 in Versailles.

Zijn ontdekkingen leverden hem de bijnaam "Vertrouweling van de Natuur" op en vele onderscheidingen. Hij was lid van twaalf academies, waaronder de Académie des Sciences, Arts et Belles-Lettres van Caen, de Académie des Sciences, Arts et Belles-Lettres van Rouen (1781), de Société Nationale des Sciences, Arts et Belles-Lettres van Cherbourg, de Académie des Sciences, Arts et Belles-Lettres van Amiens, de Académie des Sciences, Arts et Belles-Lettres van Dijon , de Sociedad Bascongada des Amigos del País van Hessen-Homburg, en een corresponderend lid van de Académie Royale des Sciences (1782) en de Académie Marines (1771).

Lodewijk XVI , tijdens een reis naar Le Havre in de maand Juni 1786, droeg de markies de Cubière op zijn menagerie te bezoeken, en in september van datzelfde jaar bracht de Assemblee van de Geestelijkheid van Frankrijk, via haar voorzitter Mgr. <abbr>Dulau</abbr>, aartsbisschop van Arles, hem publiekelijk hulde.

Uitgeput door dertig jaar ijverig werk, werd Abbé Dicquemare getroffen door een slopende ziekte waaraan hij na twee jaar lijden bezweek. Overleden te Le Havre, Seine-Maritime, Normandië.

Na zijn dood werd zijn nicht Marie Le Masson Le Golft, die hem bij zijn werk had geholpen, bij testament belast met de publicatie van zijn Portfolio, met de opdracht de manuscripten aan te bieden aan de Bibliotheek van de stad Rouen. Deze manuscripten vormen een kwarto-volume van 871 pagina's (tekst van de Memoires, aantekeningen, observaties) en een folio-volume met de originele tekeningen en de eerste proeven van de vijfentachtig gegraveerde platen die de publicatie van de eerdere Memoires zouden vergezellen. De rapporten die door verschillende geleerde genootschappen over het werk van Abbé Dicquemare zijn gepresenteerd, zijn als bijlage aan deze atlas toegevoegd. Marie Le Masson Le Golft zette het grote werk over weekdieren voort dat haar oom had ondernomen.

Een straat in Le Havre werd naar hem vernoemd. Zijn portret werd fraai gegraveerd door Bernard-Antoine Nicolet, zijn vriend, en zijn marmeren buste werd geplaatst in het Museum-Bibliotheek van de stad Le Havre, aan het einde van de galerij die naar Dicquemare is vernoemd.